Orhan Veli Kanık
|
|
Orhan Veli Kanık
İstanbul'da doğmuştur (1914). Cumhurbaşkanlığı Bando
Heyeti şeflerinden Veli Kanık'ın oğludur. İlk
öğrenimini Galatasaray Lisesi'nin ilk kısmında
yapmış, dördüncü sınıfı burada tamamlamış (1925),
ilkokulu Ankara'ya gittikleri için Gazi İlkokulu'nda
bitirmiştir (1926). Daha sonra Ankara Erkek
Lisesi'ne yatılı girmiş, burayı bitirdikten sonra
(1933) İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
Felsefe bölümüne girmiştir. Ancak Fakülte'yi
bitirmeden Ankara'ya dönmüş (1936), PTT Genel
Müdürlüğü Telgraf İşleri Reisliği Nizamlar Bürosu'na
memur olarak girmiştir. Daha sonra askere gitmiş
(1942-1944), terhis olunca da Milli Eğitim Bakanlığı
Tercüme Bürosu'na girmiştir. Reşat Şemsettin
Sirer'in Milli Eğitim Bakanlığı'na getirilmesi
üzerine, Bakanlığa egemen olan "tutucu havaya
uyamayacağını anlayarak" görevinden istifa eder.
Türk yazınında olduğu kadar dönemin düşünce
yaşamında da önemli yeri ve etkisi olan Yaprak
dergisini yayımlamaya başlamış (1 Ocak 1949), 28
sayı çıkarmıştır. Oktay Rifat ve Melih Cevdet
Anday'la birlikte, Nâzım Hikmet'in serbest
bırakılması için üç gün açlık grevi yapmış (1950),
eylem geniş yankı uyandırmıştır.
Ankara'da bir gece sokakta Belediye'nin açtırdığı
bir çukura düşmüş, başından yaralanmış (10 Kasım
1950), iki gün sonra da İstanbul'a gitmiştir.
İstanbul'da bir arkadaşının evinde öğle yemeği
yerken fenalık geçirmiş, hastaneye kaldırılmıştır
(14 Kasım 1950). Alkol zehirlenmesi teşhisiyle
tedavi edilmiş, ancak sonradan beyin kanaması
geçirdiği anlaşılmıştır. Aynı gün akşama doğru
komaya giren Orhan Veli, geceleyin saat 23.20'de
hayata gözlerini yummuştur (14 Kasım 1950).
36 yaşında, en verimli çağında ölen Orhan Veli,
özgeçmişini, şiirine içselleşmiş olan humour'uyla
şöyle özetlemiştir: "1914'te doğdum. 1 yaşında
kurbağadan korktum. 9 yaşında okumaya, 10 yaşında
yazmaya merak sardım. 13'te Oktay Rifat'ı, 16'da
Melih Cevdet'i tanıdım. 17 yaşında bara gittim.
18'de rakıya başladım. 19'dan sonra avarelik devrim
başlar. 20 yaşından sonra da para kazanmasını ve
sefalet çekmesini öğrendim. 25'te başımdan bir
otomobil kazası geçti. Çok aşık oldum. Hiç
evlenmedim, şimdi askerim".
Yazın Yaşamı
Orhan Veli'nin edebiyata ilgisi daha ilkokul
sıralarında başlamış, lise öğrencisiyken Oktay Rifat
ve Melih Cevdet Anday ile arkadaş olmuş, bu dostluk
Türk şiirinde bir dönemin başlangıcını
oluşturmuştur. Lise sıralarında öğretmenleri olan
Ahmet Hamdi Tanpınar, Rıfkı Melul Meriç, Halil Vedat
Fıratlı ve Yahya Saim Sinanoğlu'nun yakın ilgisini
görmüştür. Lisede Oktay Rifat ve Melih Cevdet'le
Sesimiz diye bir dergi çıkarmıştır. Orhan Veli, daha
ilk okul beşinci sınıfta iken yazmaya başlamış, ilk
öyküsü, eski yazıyla yayımlanan Çocuk Dünyası adlı
dergide çıkmıştır. Orhan Veli'nin düzyazıdan şiire
dönmesinde, kendisinden iki sınıf önde olan Hıfzı
Oğuz Bekata'nın etkisi olduğunu bildirmektedir
kardeşi Adnan Veli. Kanık'ın ilk şiirleri Nahit
Sırrı Örik'in teşvikiyle Varlık dergisinde
yayımlanmış, şair bu şiirlerin bazıların Mehmet Ali
Sel imzasını kullanmıştır. Kanık, dönemin İnsan,
Ses, Gençlik, Küllük, İnkılâpçı Gençlik gibi
dergilerinde de yazmıştır (1936-1942).
Orhan Veli, Moliere'den Rimbaud'ya La Fontaine'den
Musset'ye uzanan bir çok da çeviri yapmıştır.
Yapıtları
Şiir:
Garip, (1941- O. Rifat ve M. Cevdet ile birlikte),
Vazgeçemediğim (1945), Destan Gibi (1946), Yenisi
(1947), Karşı (1949), Nasrettin Hoca Hikâyeleri
(1949), Bütün Şiirleri (1951).
Düzyazı:
Nesir Yazıları (1953), Edebiyat Dünyamız (1975),
Bütün Yazıları (1982- 1. Cilt "Sanat Edebiyat
Dünyamız", 2. Cilt "Bindiğimiz Dal").
Çeviri:
Bir Kapı Ya Açık Durmalı Ya Kapalı (1943- A. De
Musset'den), Scapin'in Dolapları (1944- Moliere'den),
Fransız Şiiri Antolojisi (1947), W.Shakespeare,
Hamlet Ve Venedikli Tüccar (1949- C. Labm'dan - Ş.
Erdeniz'le), Saygılı Yosma (1961- J. P. Sartre'den),
Batıdan Şiirler (1963). |
|
|
